Waar zijn de Super Tuscans gebleven?

Road through Tuscany

Super Tuscans, deze term hoor je de laatste jaren niet vaak meer. Lijkt zelfs in de vergetelheid te zijn geraakt. Ooit het toonbeeld van eigenzinnige en innovatie wijnmakers als Piero Antinori. Stammend uit een tijd dat Chianti vooral stond voor schrale wijn uit rustieke mandflessen. De opkomst van de Super Toscanen in de jaren '70 was het startsein voor een revolutie in wijngebied Toscane. Een revolutie in de jaren '90 leidde tot een ingrijpende wijziging in de Chianti DOC regelgeving. Deze revolte leverde bovendien een aanzienlijke bijdrage aan de kwaliteitsverbetering van Chianti wijn in brede zin.

Hoe is 't nu eigenlijk gesteld met deze ooit zo populaire en vaak prijzige Super Tuscans? Bestaan ze nog en zo ja, passen ze nog op de "wishlist" van de hedendaagse wijnconsument. Die wordt gedreven door zaken als jong, fruitig, druivenrassen en terroir. Maar alvorens hier dieper op in te gaan, een antwoord op de vraag wat zijn "Super Tuscans" ook al weer?


Definitie
Wikipedia definieert Super Tuscans als iedere Toscaanse wijn die niet past in het Italiaanse wijn classificatie systeem. Dat is wat kort-door-de-bocht zoals verderop in hetzelfde artikel blijkt. Volgens de in de jaren '90 vernieuwde regelgeving vallen heel wat voormalige Super Tuscans onder de DOC- en IGT wijnen. Het wordt allemaal wat duidelijker als we naar de oorsprong van de Super Toscanen kijken.

In de jaren '70 was er een groep Toscaanse wijnmakers die progressie wilden boeken met hun wijn. De Chianti wijn had destijds niet de beste reputatie. Zij voelden zich echter beperkt door de DOC regelgeving en wilden hun eigen gang kunnen gaan. Gevolg was dat ze de naam Chianti niet mochten voeren voor hun aangepaste wijn en deze als Vino da Tavola (éénvoudige tafelwijn) moesten slijten. De term "Super Tuscans" was geboren.

In eerste aanleg waren Super Tuscans wijnen die een Bordeaux-blend als backbone hadden. Typische Bordeaux druivenrassen als Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc bleken het namelijk erg goed te doen in het Toscaanse klimaat. Deze allochtone "backbone" kreeg houtopvoeding op Franse eiken vaten en werd geblend met autochtone druivenrassen als Sangiovese. Een voorbeeld daarvan is de Sangiovese-Cabernet Sauvignon blend Tignanello van de al genoemde Antinori.

Een andere is Sassicaia (Cabernet Sauvignon-Cabernet Franc) van Tenuta San Guido, tegenwoordig vallend onder DOC Bolgheri. Sassicaia beleefde zijn grote doorbraak tijdens een "great clarets" proeverij van Decanter in 1978. Met onder meer wijnkenner Hugh Johnson in het panel. De Sassicaia 1972 versloeg een veld van Bordeaux wijnen en ging er met de eerste prijs vandoor.

Het succes van de Super Tuscans was groot en de prijzen van deze "inferieure tafelwijnen" oversteeg al snel de prijs van de Chianti's. 

Het verwarrende maar ook interessante aan Super Tuscans is, is dat een 100% Sangiovese, de grote druif van Toscane, ook als een Super Toscaan kan worden aangemerkt. Zolang de DOC-regelgeving maar gebroken wordt. Maar hier wringt hem ook de schoen. Namelijk na de aanpassing van het wijndecreet begin jaren 90 kunnen veel Super Tuscans als DOC(G) Chianti of IGT Toscane worden aangemerkt.



Hedendaagse Super Tuscans
Zijn de Super Tuscans hiermee dan ook verdwenen? Nee, er zijn nog steeds eigenwijze buitenbeentjes te bekennen die lak hebben aan de vernieuwde spelregels. Volgens deze regels mag een Super Tuscan tot 15% aan druivenrassen bevatten die van buiten Toscane komen.

De "echte" Super Tuscans zijn dan ook wijnen die substantiële inbreng hebben van druivenrassen als Merlot, Cabernet Sauvignon, Cabernet Franc, Petit Verdot en Syrah. Vrijbuiters dus.

Je moet even je best doen om ze te vinden, maar ze zijn er nog. Bijvoorbeeld de Tenuta Monteti Caburnio 2008, die ik een tijd geleden proefde. Een blend van Cabernet Sauvignon, Merlot en Alicante Bouschet. 12 maanden rijping op Frans eiken en vervolgens 1 jaar rijping op de fles.

Ze zijn er dus nog. Gelukkig maar. En ze zullen ook altijd wel blijven. Zolang er eigenwijze wijnmakers rondlopen. Misschien zijn ze niet meer zo populair als vroeger. Maar als je een originele topwijn voor bij het kerstdiner zoekt, pak dan eens een Super Tuscan.